หนังสือราชการส่วนใหญ่ถึงบุคคลทั่วไปใช้ “เรียน” ขึ้นต้น และ “ขอแสดงความนับถือ” ลงท้าย ถึงบุคคลสำคัญตามที่ระเบียบกำหนด (เช่น นายกรัฐมนตรี ประธานรัฐสภา) ใช้ “กราบเรียน” และ “ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง” ส่วนบันทึกข้อความภายในใช้ “เรียน” และไม่มีคำลงท้ายแบบหนังสือภายนอก
⚠️ ตารางนี้สรุปกรณีที่ใช้บ่อย รายละเอียดครบถ้วน (รวมถึงพระบรมวงศานุวงศ์และพระราชาคณะ) อยู่ในภาคผนวกของระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยงานสารบรรณ ตรวจฉบับล่าสุดก่อนใช้กับกรณีพิเศษ
ตารางคำขึ้นต้น–ลงท้ายที่ใช้บ่อย
| ผู้รับ | คำขึ้นต้น | คำลงท้าย |
|---|---|---|
| บุคคลทั่วไป หัวหน้าส่วนราชการ ผู้ว่าราชการจังหวัด อธิบดี | เรียน | ขอแสดงความนับถือ |
| บุคคลสำคัญตามระเบียบ เช่น ประธานองคมนตรี นายกรัฐมนตรี ประธานรัฐสภา ประธานศาลฎีกา | กราบเรียน | ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง |
| พระภิกษุทั่วไป | นมัสการ | ขอนมัสการด้วยความเคารพ |
| บันทึกข้อความภายใน | เรียน | (ไม่มี ใช้ประโยค “จึงเรียนมาเพื่อ…” ปิดท้าย) |
ประโยคปิดท้าย “จึงเรียนมาเพื่อ…”
เลือกตาม สิ่งที่ต้องการให้ผู้รับทำ
| ต้องการ | ประโยคปิดท้าย |
|---|---|
| แจ้งให้รู้ | จึงเรียนมาเพื่อโปรดทราบ |
| ขอให้ตัดสินใจ | จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณา |
| ขออนุมัติ | จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณาอนุมัติ |
| ขอความช่วยเหลือ | จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณาให้ความอนุเคราะห์ |
| แจ้งและขอให้ทำต่อ | จึงเรียนมาเพื่อโปรดทราบและดำเนินการต่อไป |
| ขอให้ลงนาม | จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณาลงนาม |
| ขอให้เข้าร่วม | จึงเรียนมาเพื่อโปรดทราบและเข้าร่วม… ตามวัน เวลา และสถานที่ดังกล่าว |
| ถึงบุคคลสำคัญ | จึงกราบเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณา |
ตัวอย่างการจับคู่ให้ถูก
หนังสือภายนอกถึงอธิบดีกรมอื่น ขอข้อมูล
– ขึ้นต้น: เรียน อธิบดีกรม…
– ปิดท้าย: จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณาให้ความอนุเคราะห์
– ลงท้าย: ขอแสดงความนับถือ
บันทึกข้อความถึงผู้อำนวยการกอง ขออนุมัติโครงการ
– ขึ้นต้น: เรียน ผู้อำนวยการกอง…
– ปิดท้าย: จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณาอนุมัติ
– ลงท้าย: — (ลงชื่อ ตำแหน่ง ได้เลย)
หนังสือถึงเจ้าอาวาส ขอใช้ศาลาวัด
– ขึ้นต้น: นมัสการ เจ้าอาวาสวัด…
– ปิดท้าย: จึงนมัสการมาเพื่อโปรดพิจารณาให้ความอนุเคราะห์
– ลงท้าย: ขอนมัสการด้วยความเคารพ
ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย
- ใช้ “กราบเรียน” กับผู้บังคับบัญชาทั่วไปเพราะอยากสุภาพ — ระเบียบกำหนดเฉพาะบุคคลสำคัญ
- ประโยคปิดท้ายไม่ตรงเนื้อหา เช่น ขออนุมัติแต่ปิดท้ายว่า “เพื่อโปรดทราบ”
- ใส่ “ขอแสดงความนับถือ” ในบันทึกข้อความภายใน
- เขียนตำแหน่งผู้รับไม่เต็ม หรือใช้ชื่อบุคคลแทนตำแหน่งในกรณีที่ควรใช้ตำแหน่ง
สรุป
บุคคลทั่วไป = เรียน / ขอแสดงความนับถือ บุคคลสำคัญตามระเบียบ = กราบเรียน / ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง พระภิกษุ = นมัสการ / ขอนมัสการด้วยความเคารพ และเลือกประโยค “จึงเรียนมาเพื่อ…” ให้ตรงกับสิ่งที่ขอ
📌 ตัวอย่างหนังสือ: ขอความอนุเคราะห์ · เชิญประชุม · ขออนุมัติเดินทางไปราชการ
ใส่ความเห็น